NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN – P.4

NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN un- P.1

NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN – P.4

( Tiếp theo của:
https://www.facebook.com/namhhn/posts/1778417212220208
https://www.facebook.com/namhhn/posts/1779492792112650
https://www.facebook.com/namhhn/posts/1783909418337654 )

Nửa do công việc, nửa do trí tò mò mà tôi trong vòng 2 năm đã đi ngang dọc không biết bao lần giữa miền Viễn Đông của Nga và miền bắc Trung Quốc. Phía Nga là từ Blagoveshensk cho tới Khasan, phía Trung Quốc là hai tỉnh Hắc Long Giang và Cát Lâm diện tích có lẽ đều to hơn nước ta. Quả là đi nhiều cũng biết được những thứ mà ít sách vở cho ta hay, chẳng hạn như cảm nhận được rõ ràng đường biên giới này có lẽ Sa Hoàng để lại, quả thật có lợi cho nước Nga rất nhiều. Ngoài những đoạn mà sông Hằng Hà là biên giới tự nhiên thì thấy ngay bên Nga rừng cây xanh mướt quanh năm, dù đã chặt phá rất nhiều nhưng có lẽ còn nửa thế kỷ nữa con người mới phá hết được. Nhưng phía Trung Quốc thì núi đá hiểm trở, bất chấp lệnh cấm chặt rừng thì vẫn trơ ra cằn cỗi, có lẽ khí hậu và thổ nhưỡng khắc nghiệt chả cây nào mọc nổi. Khá giống vùng phía Nam Trung Quốc: giữa hai tỉnh giao thông bất tiện đến mức đi về Bắc Kinh hay đi sang Nga rồi đi tiếp còn tiện hơn! Tôi đã đến Harbin (Cáp Nhĩ Tân) vào giữa mùa đông, với cái lạnh chưa thấy ở đâu lạnh hơn, mà vẫn thấy dân tình đi xem băng đăng! Một thành phố còn giữ nhiều nét “CCCP” nhất Trung Quốc, thấy bảo khá nhiều máy móc công nghiệp nặng được Liên Xô chuyển giao từ thuở nào nay vẫn còn chạy được! Xưa kia cũng khá nhiều cán bộ ta sang đây học hành, tham quan… Cát Lâm – thủ phủ của tỉnh là Trường Xuân là nơi có vẻ rất ít người Việt Nam đặt chân tới, một tỉnh khá là đơn điệu nhưng lại có nền công nghiệp ô tô, máy kéo bậc nhất Trung Quốc! Nhung hươu và sâm (thật giả có trời biết được) thì vô cùng phong phú, giá nào cũng có, tôi vẫn nhớ mãi những hộp sâm rất to đẹp, bao bì chả kém gì những quà tặng quý giá ở nước ta, ở chợ bán vài chục tệ, hay đông trùng hạ thảo có giá… chục tệ! Và cũng bắt chước như CCCP, ở đây cũng có nhà máy hóa dầu, như thường lệ (để tránh bị tấn công) nằm sâu trong đất liền, bất kể rất không thuận lợi cho chuyên chở…



Những gì còn đọng lại trong ký ức có lẽ là những gì không ngờ nhất. Đầu tiên là tài nghệ lái xe: có lẽ dân lái xe Trung Quốc xứng đáng đứng đầu thế giới! Bất chấp đồi núi hiểm trở phía bắc có hệ thống đường xá tàm tạm, và tôi chưa thấy một va quệt nào hay những chiếc xe bị tai nạn nằm lại dọc đường, các tài xế với những chiếc VW Jetta sản xuất nội địa phóng lúc nào cũng như bay, bất kể đang ngày hay đêm! Rồi đến việc không ngờ một vùng núi non biên thùy như thế lại là thủ phủ MDF có lẽ của cả thế giới mất – hàng trăm nghìn cái xưởng to nhỏ khác nhau, sản xuất từ thủ công tới hiện đại, có lẽ ăn theo cái vụ nhập (lậu) gỗ từ Nga sang. Và không ở đâu có nhiều quán thịt nướng như ở đây: quán nào trông bên ngoài cũng xuyền xoàng thôi, nhưng bên trong rất ngăn nắp, có hệ thống gom hút khói tại bàn mà sau này mãi tới 2015-2016 ở Hà Nội tôi mới thấy bắt đầu xuất hiện.

Thế rồi hơn chục năm trước tôi cũng thực hiện được mong muốn của mình khi “thổi hồn vào đất” trên sườn núi bên Nga, đó là tới thăm hồ thần, núi thiêng nhưng đi lên từ phía đất Tàu. Trước hết xin tóm lược một chút thông tin về nó đã:


NÚI THIÊNG PAEKTUSAN
Núi Trường Bạch, hay Trường Bạch Sơn, Changbai Mountin hay Paektusan đều là tên ngọn núi cao nhất trên bán đảo Triêu Tiên và vùng Mãn Châu Lý, có nghĩa là “ngọn núi luôn có đỉnh màu trắng” – cao 2744m cơ, mùa đông tuyết phủ còn mùa hè đỉnh nó trắng bởi một loại đá cuội. Và trên đó có hồ nước tuyệt đẹp, phải leo tận nơi mới thấy được vì nó vốn là miệng một núi lửa đã/đang tắt, hồ Thiên Trì (Tianchi hay Heaven Lake). Từ hồ này chảy ra con sông Tumagan, nhánh lớn là biên giới giữa Bắc Hàn và TQ, nhánh nhỏ là biên giới giữa Bắc Hàn và Nga (và còn thêm con sông nữa chảy vào hệ thống sông Amur của Nga!). Đây là ngọn núi lửa nằm giữa 2 nước Trung Quốc và Bắc Triều Tiên, lại là ngọn nằm gần nhất so với Vladivostok – thành phố cảng của Nga mà Putin vừa chỉ định là thủ phủ của cả vùng Viễn Đông (trước đây cứ mặc định là Khabarovsk). Và núi lửa này khá đều đặn đấy, 100-200 năm thể nào cũng hoạt động trở lại một lần!

Đỉnh Paektu này được tạo ra bởi một vụ phun núi lửa kinh hoàng – năm 969 – và được tính toán có mức phun 7/8 điểm, đã giải phóng 96 km3 đất đá – nó là một trong những vụ phun núi lửa mạnh nhất trong 5000 năm cuối của loài người! Thế là sau vụ núi lửa hoạt động kinh hoàng ấy đất nước Bột Hải (xem lại phần 2-3) mất mùa đói kém, hoạn nạn long đong đến mức mất đi cả 150 năm lịch sử…

Núi thiêng liêng với TQ đã đành (một trong 10 ngọn núi thiêng của họ), với cả dân tộc Triều Tiên tất nhiên rồi, nhưng với Bắc Triều Tiên nó còn “thiêng” hơn nữa, bởi theo chính sử của Bắc Hàn thì đồng chí Kim Nhật Thành lãnh đạo khởi nghĩa vũ trang ở đây, và dẫn dắt quân dân đi hết từ thắng lợi này tới thắng lợi khác, còn chủ tịch tương lai Kim Jong-Il thì ra đời trong cách mạng tại chiến khu này trên sườn núi thiêng (Còn sổ sách của Liên Xô thì hơi khác một chút, lãnh tụ tương lai Kim Nhật Thành thì làm sĩ quan Hồng quân ở Khabarovsk cho đến cấp đại úy, còn ở làng Vyatky cách thành phố Khabarovsk 70 km cậu bé Kim Jong-Il đi học trường Nga với tên “Yura” – rồi sau đó 1945 Stalin chọn bố cậu làm “hạt giống đỏ” thì hai bố con mới về Bắc Hàn…).


Vậy thì ngọn núi Bạch Đầu này ngoài chuyện “thiêng” ra đã đành rồi, nó có gì quan trọng? Xin thưa, rất quan trọng (và phiền toái) bởi nó liên quan đến rất nhiều quốc gia như vậy! Biên giới này được các nước công nhận vào 1962, ở đây được coi là khu bảo tồn thiên nhiên chung của TQ và Bắc Hàn, nhưng cả 4-5 nước (thêm Nga, Nhật nữa) theo dõi kỹ việc các bên có “tí toáy” làm gì ở khu vực nhạy cảm này không. Có đấy, bên Bắc Hàn thì thử vũ khí hạt nhân, tất nhiên không ngay tại đây nhưng cũng gần thôi, những vụ thử này rất dễ “đánh thức người đẹp đang ngủ yên” là ngọn núi lửa này. Mà các nhà khoa học đo được rồi, ở dưới đỉnh núi (dưới hồ Tianchi nữa) là khối magma khổng lồ, mỗi năm núi bị đội cao lên 3mm, chắc chắn 100% khối nóng bỏng khổng lồ này sẽ phải “phụt ra” – mà như thế thì ngay cả Hokaido của Nhật nổi tiếng là thanh sạch cũng ngập tràn tro bụi! Không chỉ Bắc Hàn “nghịch dại” đâu, bên phía TQ cũng xây dựng tùm lum (Bắc Hàn đổ cho TQ xây nhiều để sau này khẳng định chủ quyền cho dễ nói), và nhất là nhà máy điện nguyên tử Jingyu sẽ hoạt động ngay cạnh cả Bắc Triều lẫn Nam Hàn (trò dọa rất giống với ai kia đặt nhà máy điện nguyên tử gần Móng Cái). Vì ở Bắc Triều mạng xã hội bị cấm cản nên trên mạng chỉ có một cuộc chiến dữ dội giữa người dùng TQ và Nam Hàn! Bất phân thắng bại… Vậy nên chuyện chính phủ Nam Hàn nhìn xa trông rộng, muốn chuyển hướng nền kinh tế sang đầu tư ở nước ngoài, và chuyển 30-50% dân số di cứ ví dụ sang Việt Nam, theo tôi hoàn toàn hợp lý thôi – sống cạnh một núi lửa có thể phun bất cứ lúc nào (chu kỳ phun đã đến rồi!) và 2 ông hàng xóm nhăm nhe “cưa bom” như thế không đi mới lạ! Đấy là không ai dám bàn tới kịch bản một kẻ thù vô hình (hay ông Bắc Triều khùng lên) nện vũ khí hạt nhân vào chính dãy núi thiêng của mình, thì hậu quả khôn lường! Tôi vẫn cứ nhìn thấy trước dân tộc Triều Tiên sẽ lên đường đi tới những vùng đất mới, nhưng trong tâm họ không bao giờ quên được núi thiêng, hồ thần của mình…

LÊN ĐỈNH:
Chuyến thăm Paektusan cuối cùng cũng thành hiện thực (vì rủ mãi mới có người Việt ở TQ muốn đi cùng, chứ thấy xa thế đa số là ngại…). Từ làng du lịch Erdaobaihe chúng tôi đi khoảng nửa tiếng thì đến – thấy đông đúc toàn khách du lịch, đi theo từng đoàn. Đa số người TQ, cũng có nhóm du khách Hàn Quốc, giá có trẻ có. HDV lấy vé, chúng tôi đi qua cửa soát, ngồi lên những chiếc xe khách cửa kính lớn để dễ ngắm cảnh. Cả trăm chiếc bus chạy ngược xuôi như thế. Đến chân đỉnh đầu tiên, mất độ 20 phút – rất đông khách đã đến trước chúng tôi, nhưng tất cả đều trật tự, không chen lấn. Chuyển xe – lên núi chỉ có 2 loại chạy: Mitsubishi (6 người) hay Ssangyong Grace (9 người)/ Đường bê tông hết, nhiều chỗ có lẽ sợ trượt nên trải sỏi. Xe phóng như bay (ở TQ phải quen với điều này thôi!). Các cánh rừng lướt qua cửa kính xe, cấy lá to, cây lá kim, đài nguyên với nhiều bạch dương, cuối cùng cảnh quan mở ra chả khác gì đồng cỏ thung lũng ở núi Alpơ! Chỉ 10 phút chạy xe thôi không khí thoáng đãng và lạnh khác hẳn, có thế nhìn thoáng xung quanh 360 độ. Đẹp nhất là “núi đầu trắng” rồi, thực ra có tới 16 đỉnh núi cao, mây bay còn dưới chân chúng tôi nhiều! Tất cả du khách xếp hàng rồng rắn leo thêm độ 100 m nữa để ngắm hồ… Quang cảnh thật huy hoàng! Trèo tới nơi, bạn sẽ thấy hàng loạt đỉnh núi và lúc này mới thấy hồ Tianchi với nước xanh biêng biếc và không một gợn sóng nhỏ (trên này không có gió!). Bởi khá bất ngờ khi lần đầu nhìn thấy hồ, không ai nghĩ nó lại lớn thế, đẹp thế nên khách du lịch ai cũng hứng khởi vô cùng, chụp ảnh, hò hét, hoa tay múa chân… Nhất là khách gốc Hàn thì khỏi nói rồi (Đáng tiếc hồi đó smartphone chụp còn kém lắm, chất lượng ảnh chả ra gì nên chúng tôi hầu như không có ảnh – có dịch vụ chụp ảnh lấy ngay mà thế nào lại chả chịu dùng tới). Chúng tôi hôm đó gặp may với nhiệt độ gần 20 độ, trời trong veo, chứ thấy bảo có rất nhiều hôm dưới chân núi thì nắng nhưng lên mây mù che phủ, chả nhìn thấy nhiều như vậy! Hãy xem chục năm sau Kim Ủn và người đồng cấp từ Nam Hàn cùng phu nhân cùng nắm tay nhau chụp ảnh trên núi thiêng, cạnh hồ thần – họ vui sướng thực sự đấy chứ không phải “tạo dáng” đâu!

Hồ Thiên Trì (mặc dù “trì” có vẻ là “ao” rồi) Tàu viết là Sky Pond (TQ có thêm 2 hồ nữa tên cũng rứa). Dài gần 5 km, rộng 3,5 km, sâu tới 384 m. Thấy bảo chỉ có loại cá sông “malma” sống trong hồ thôi. Như đã biết hồ tạo thành từ núi lửa phun năm 969, nên nó 1050 tuổi rồi. Nó trên cao độ 2189m – kỷ lục Ginnes cho hồ núi lửa cao nhất và sâu nhất thế giới. Tất nhiên huyền thoại cũng thêm thắt rằng trong hồ cũng có quái vật ngàn năm tuổi, mà nhiều người đã từng chụp được ảnh…Chỉ biết rằng nếu núi lửa hoạt động trở lại, thì lượng nước khổng lồ trên đỉnh núi này đủ cuốn trôi cả một vùng rộng lớn của bắc TQ! Nhân thể cũng xin bổ xung, rằng dân Mãn Châu (quê hương nhà Thanh) cũng coi đây là vùng đất thiêng liêng của họ nữa đấy!

Vùng này tuy là khu bảo tồn động thực vật nhưng phía TQ vẫn nghĩ ra cách thu hút khách du lịch kiếm tiền, thậm chí họ đã xây cả sân bay cho mục đích này! Chỉ sợ mỗi mấy ông lái xe jeep phóng như bay, cả lúc lên lúc xuống HDV chỉ cho chúng tôi có đường có biển dẫn sang lãnh thổ Bắc Hàn và biển cấm (có lính canh) nhưng phóng kinh quá, chả kịp nhìn! Không ai lái giỏi hơn lái xe TQ!

Ngoài ra còn có thác nước, có đường hầm dài 2860 m để đi lên hồ nếu trời tuyết xe không lên được (mỗi năm cũng đến 8 tháng có tuyết), có rừng đá… Cũng lại khắp nơi bán đồ ăn, đồ lưu niệm, TQ mà! Sau đó chúng tôi quay về thành phố Hunchung (Hoàng Xuân) thôi, 5 giờ xe chạy. Sau này thấy bảo có cả cáp treo…



ĐỘNG NÃO
Vậy hãy cùng tôi suy xét, dù chỉ là những suy luận hết sức cảm tính, mò mẫm, vô thưởng vô phạt: sau hơn mười năm từ dạo ấy, sau khi năm ngoái hai thủ lĩnh hai miền Triều Tiên đã gặp nhau, dắt tay nhau lên đỉnh núi thiêng, bên bờ hồ thiêng của dân tộc, và nhất là chỉ vài hôm nữa thôi Kim Jong Un với Donald Trump sẽ gặp gỡ tại Hà Nội thì chuyện gì có thể xảy ra. Thế này nhé: 2 miền nam-bắc Triều Tiên với cội rễ lịch sử, văn hóa sâu nặng như thế họ sẽ lại giang rộng vòng tay, lại re-union dù có là một quá trình không nhanh, và vất vả vì thể chế đang quá khác nhau. Nhưng lịch sử dân tộc có một sức mạnh kỳ lạ, không ngăn chặn được mãi đâu. Trong khi đó thì Nhật Bản có lẽ là nước không hài lòng nhất, trong lịch sử hai dân tộc đã chiến tranh nhiều, còn ngày nay ngay về kinh tế thì mô hình Nam Triều Tiên đang có vẻ có những nổi trội hơn so với cách làm kinh tế của Nhật khá là bảo thủ. Một nước Triều Tiên thống nhất là điều Nhật không muốn nhất, thì họ phải làm sao? Nhật có khả năng “đi đêm” siêu việt, có lẽ chả nước nào bằng kể cả dân Do Thái, đó là nỗi hiểm nguy cho các tiến trình tích cực ở bán đảo Triều Tiên. Trung Quốc xin thưa là thế này: trong lúc đang chiến tranh kinh tế với Mỹ và có vẻ đang thua thì sẽ cản trở việc Trump ghi điểm ngay trên sân khấu chính trị châu Á bên nách của mình! Mặc dù bản thân TQ cũng được lợi hơn với việc Bác và Nam Hàn thống nhất hay ít ra là cũng không hầm hè dọa xung đột vũ trang, nhưng trong trường hợp cụ thể này vì TQ có áp lực nhất định lên Kim Un và tôi vẫn thiên về việc người hàng xóm to xác này sẽ “chọc ngoáy” thật lực, trong việc này có thể coi là cùng bè với Nhật vốn là kẻ thù không đội trời chung của mình. Vậy còn lại một tác nhân cuối, là Nga, như ta biết Putin có quan hệ “trên mức bình thường” từ lâu với Nam Triều Tiên, còn với Bắc Hàn thì lịch sử để lại, Nga luôn không che dấu sự giúp đỡ đa dạng của mình, bất kể việc cả 2 nước này từ lâu ta đừng nên coi là XHCN nữa! Hiện nay Nga và Mỹ đang rất nhiều hục hặc, đáng ra trong việc này Nga sẽ về phe TQ để “phá” hơn, nhưng còn lý do khác, chống đối Trump khắp nơi có vẻ bất lợi cho Putin (và Trump với cuộc bầu cử tiếp theo có lẽ cũng phải “liệu cơm gắp mắm” với đối thủ Nga). Mục đích cao nhất của Trump trong các đàm phán, đó là giải trừ vũ khí hạt nhân của Kim, và trong việc này Nga có một lợi thế địa lý, là “dù sao thì cũng chả làm sao”, tức là dù chiến tranh 2 miền Triều Tiên, chiến tranh Bắc Hàn-Nhật, hay xung đột với vũ khí hạt nhân của Ủn, hay kể cả Paektusan phun lửa một ngày kia… thì các nước khác có lẽ ảnh hưởng nặng nề hơn Nga nhiều! Tỷ số vậy tạm coi là 3-2 (Bắc, Nam Hàn, Nga chống với TQ, Nhật; Mỹ là “bình vôi”) thiên về bên “có tinh thần xây dựng”. Cuộc gặp thượng đỉnh ở Hà Nội sẽ thành công với không nhiều thỏa thuận thực sự tích cực cho nhân loại. Nhưng còn chúng ta, nước chủ nhà thì sao?

THAN:
Phải nói là cuộc gặp giữa tổng thống già dơ nhưng rất chịu chơi Donald Trump và hot boy chủ tịch Kim Jong Un sẽ có ảnh hưởng quốc tế sâu rộng, mà như một công dân Việt Nam tôi cũng hy vọng “chủ nhà” có thể được một chút lợi ích từ việc tỏ lòng hiếu khách này (xin nhớ cho là chi phí ta bỏ ra rất nhiều đấy, chưa kể chủ nhà sau đó có tỏ vẻ kẻ cả mà tặng thêm cho Bắc Hàn quà cáp cứu trợ gì không nữa thì chờ xem!). Tôi chả trông gì vào việc du lịch tăng đột biến hay một quán rượu sochu nào ở Hà thành bỗng chốc được coi là “quán nướng Kim Un-Trump”. Cũng chả phải vị thế quốc tế của ta cứ thế mà cất cánh đâu, “mình phải như thế nào…” kia!

Quay lại câu chuyện năm 2001: mùa hè năm ấy nước Nga có cuộc đến thăm của nguyên thủ quốc gia kỳ dị nhất trong lịch sử. Từ ga Khasan (Viễn Đông) cho tới Sankt-Peterburg và quay lại chủ tịch Kim Chính Nhật (Kim Jong Il) đi bằng đoàn tàu bọc thép, cửa kính chống đạn riêng của mình, gồm 15 toa. Vốn sinh ra lớn lên ở Nga, có thể hát vo rất nhiều bài ca chiến đấu tiếng Nga nên cụ thân sinh ra chủ tịch Kim Un ngày nay đi không phải để hoài cảm hay thăm thú gì, mà chỉ để đặt vòng hoa ở lăng Lê Nin rồi bàn với Nga một việc cụ thể khá lớn lao: nối liền tuyến đường sắt xuyên Nga (Transsib) với tuyến đường sắt xuyên Korea. Cũng phải nhiều năm sau, cụ thể là từ 2008-2014 việc nối tuyến này mới được thực hiện xong (môt công ty liên đoanh được thành lập với 70% thuộc về phía Nga) . Đáng nhẽ giữa 2 miền của Korea việc này cũng phải thực hiện nốt mới đủ và đúng ý đồ, thì 2016 Bắc Triều lại thử vũ khí hạt nhân, làm Nam Hàn rất “quan ngại” và rút ra khỏi chương trình này. Và thế là loay hoay mãi đến 05/9/2018 chuyến tàu đầu tiên chờ hàng hóa từ Khasan (Nga) mới chạy sang được Bắc Triều, tới cảng Radgin. Một địa danh có lẽ trừ người trong ngành thì ít ai để ý, nó gắn liền với Đặc khu kinh tế Radjin-Sonbong – đặc khu kinh tế được mở 1991 bởi TQ và Bắc Triều Tiên, mục tiêu là thu hút đầu tư nước ngoài của TQ và Nga. Ngoài Radjin thì đặc khu Rason này còn 2 cảng nữa, và Radjin có 3 cầu tàu thì hiện nay 2 cầu tàu do TQ thuê dài hạn, còn một của Nga dùng. Tình hình quốc tế không thuận lợi để đặc khu phát triển nhảy vọt, nhưng nếu thay đổi đi thì biết đâu… và một mặt hàng đầu tiên người ta nghĩ tới, đó là than.

Phải nói rằng than chả đâu nhiều bằng ở Nga, chứ 2 miền bắc nam Korea đều thiếu, Nhật thiếu, TQ phía bắc cũng có kha khá (thỉnh thoảng ta lại nghe tin sập lò mấy chục công nhân chết, nó đấy!) nhưng miền nam TQ thiếu to, nhìn tổng thể với nền công nghiệp lớn mạnh như của TQ thì thiếu than (ta cứ bảo TQ mua than tốt của ta, bán than xấu… là chủ đề khác nhé, kẻ mạnh có lựa chọn thôi!). Còn Việt Nam ta thì sao? Xin thưa rằng đang thiếu năng lượng trầm trọng lắm, hạt nhân thì “tự thiến” rồi, thủy điện thì hầu như đã hết công suất và đang hạn chế, đừng hy vọng điện gió và năng lượng mặt trời có thể thay thế được sớm vì đấy đang là cơ chế bao cấp, điện chạy từ LNG thì nguyên liệu ta cũng phải nhập, vậy thì còn gì đây: các nhà máy điện than! Bài này không bàn đến tác hại của công nghệ TQ – “người ta bỏ hết đi rồi mình lại đem về dùng” – hay tác động xấu tới môi trường của chúng, mà chỉ đề cập vấn đề: 21 nhà máy nhiệt điện than hôm nay và 65 nhà máy vào năm 2030 thì lấy đâu ra than? Việt Nam đang cạn kiệt về than thì khỏi bàn cãi rồi, than với tất cả các cấp độ chất lượng đều thiếu to! Và cứ mỗi năm con số tiêu thụ than tăng thêm ít nhất là 1 triệu tấn!
“Trời sinh voi, trời sinh cỏ” – nhiều bạn sẽ nghĩ vậy, đúng thôi. Hiện nay vẫn có thể túc tắc mua được than của Indonexia, nhưng phụ thuộc về năng lượng vào một nước Hồi giáo, nước đó không sớm thì muộn lại chịu ảnh hưởng của ông anh TQ thì sẽ thiệt đơn thiệt kép. Chỉ còn cách mở hướng Nga thôi, nhưng… cấm vận! Mà USA không chỉ cấm vận Nga, còn Bắc Hàn thì luôn trong “danh sách đen” rồi, thế thì than hay hàng hóa gì chăng nữa từ Nga (sắt thép chẳng hạn) còn ai dám mua, trừ ông kễnh không sợ Mỹ là TQ. Chẳng hạn công ty của VN muốn mua than từ Nga thì thanh toán thế nào được khi Mỹ cấm vận?

(Nhiều bạn sẽ thắc mắc, nếu đã tránh được cấm vận thì mua thẳng than qua vô số cảng ở Viễn Đông-Nga chứ việc gì phải đi qua đường Radjin cho “Mỹ nó ghét thêm”- vì quả là không thể dấu được đâu, nếu ai chịu khó Google nhìn kỹ thì cũng sẽ thấy 3 cầu cảng Radjin ấy đang có mấy tàu bốc than lên, và sau đó chúng chở đi đâu tiếp. Nguyên nhân thì có lẽ phải ai ở Nga rồi mới hiểu, thế nào là “con nhà lính tính nhà quan” và chi phí dịch vụ ở đây có lẽ phải sánh được với Monaco hay Zurich (tất nhiên trong đó một thành phần rất lớn là tiền tham nhũng và maphia). Chẳng hạn có những lúc giá thành để khai thác than từ dưới tầng đất sâu hàng trăm mét lên trên ở Nga chi phí chỉ hết 11 $, thế nhưng chi phí bốc chính tấn than đó từ cảng Viễn Đông lên tàu là 20$! Nếu ở Radjin thì có lẽ chi phí chỉ bằng 1/5. Chắc là không còn thắc mắc về con đường Bắc Triều Tiên nữa nhỉ?).

Radjin và khu Rason có cái hay, là cấm vận của Mỹ đối với Bắc Hàn không ảnh hưởng đến. Tức là Mỹ cũng “để cửa” cho Bắc Hàn với TQ, Nga cộng tác phần nào, chứ dồn một dân tộc khá cuồng tín đến đường cùng có lẽ là hạ sách. Vậy nên tôi có hy vọng không nhỏ, rằng nếu mấy ngày sắp tới khí hậu Hà Nội đẹp và sao trời được xếp vào những vị trí thích hợp, thì cuộc gặp thượng đỉnh giữa Kim và Trump sẽ thành công phần nào. Dễ hiểu việc con đường sắt xuyên châu Âu qua cả miền đất Triều Tiên là tâm huyết của người cha quá cố, Kim Jong Il bằng mọi cách sẽ phải tiếp nối, nhất là mất công đi tàu hỏa 4500 km đến Hà Nội rồi lại từng ấy km quay về. Còn một người rất khó đoán trước như tổng thống Trump, tôi xin liều dự đoán rằng trong không nhiều những thỏa thuận sẽ đạt được, 2 lãnh tụ sẽ có thỏa thuận thuận lợi cho việc cung cấp than từ Nga đi qua Bắc Triều để đến với TQ và Việt Nam trong thời gian tới. Bởi tôi cảm nhận được trong thâm tâm ông ta quý Việt Nam, còn thực ra Việt Nam cũng có nhiều người quý trọng ông mà, ví dụ như tôi… Hy vọng!


GHI CHÚ:

-Thực vật ở đây được bảo tồn tốt và khá phong phú! Ai mà nghiện truyện “chưởng” chắc phải nhớ loại tuyết sâm ngàn năm vô cùng quý báu ở núi Trường Bạch. Có thể xem cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp ở Paektusan:
http://geobotany.narod.ru/arc08.htm

-ngọn núi lửa rất dễ bị “kích hoạt” bởi nhiều nguyên nhân do con người gây ra: https://youtu.be/TSJddAaQO3c

-3 thế hệ lãnh tụ của Bắc Triều Tiên đều thích đi tàu hỏa hơn máy bay. Truyền thống này bắt đầu từ khi Stalin tặng cho Kim Nhật Thành một đoàn tàu sang trọng…
https://www.bild.de/…/trump-und-kim-gipfel-in-hanoi-im-luxu…

(Nguồn FB Nam Nguyen https://www.facebook.com/namhhn/posts/2201247079937217)

NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN – P.3

NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN 2 222- P.1

NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN – P.3

(Tiếp theo của: https://www.facebook.com/namhhn/posts/1778417212220208
https://www.facebook.com/namhhn/posts/1779492792112650 )

Bắn chim cũng là một thú vui của dân ở đây, nhưng nếu theo đúng luật lệ thì cũng cách rách ra phết: phải có giấy phép bắn chim, phải có súng được đăng ký (nhưng lại không được có nòng rãnh xoắn!?), mùa chim đẻ trứng không được bắn, không được dùng thiết bị tạo ra âm thanh như chím hót để làm “chim mồi”, không được dùng chó để lùa chim (cái này khác với những tưởng tượng của tôi khi hồi bé đọc các mẩu chuyện săn vịt trời bên xứ Pháp đấy nhé!)… Mùa xuân có nhiều loại chim bay về Viễn Đông, đầu tiên phải kể đến ngỗng trời, chúng bay về từ Hàn Quốc và Trung Quốc (chim là loài “tị nạn thời tiết” mà), sau đó lục tục các loài khác… Lạ thay có những loài chim như cò trắng chim én… bay trú đông đến 10000 km, nhưng lại chả có loài nào từ Nga bay về Việt Nam trú cả, chúng bay thậm chí đến tận Nam Phi! Có lẽ đất lành thì chim mới bay…


Dân ở đây hay đi săn thú hơn, có lẽ thu nhập cũng tốt hơn chim. Đầu xuân thế này đừng ai dại đánh thức gấu nhé, chúng hung dữ nhất trong các loài thú ở đây (trông rừng rất lưa thưa nhưng hóa ra vẫn còn nhiều thú lắm, chỉ có hổ Ussuriysk thì bị dân Tàu đặt hàng nhiều quá, thành ra khá hiếm! Thời này Trung Quốc vẫn chỉ bắn hổ lấy da, còn xương để nấu cao là mấy quân “cộng” nhà mình mua cái phần còn lại thôi! Tàu còn thích tay gấu (chân trước) hơn hổ nhiều…). Muốn đi săn hổ hay gấu dân Nga đi sâu vào rừng taiga, thường là phải đi bằng xe quân sự chứ Land Cruiser hay Nissan Patrol vào đó cũng vứt. Xem mấy chú Nga chuẩn bị đồ đi săn mà hãi, như đi đánh trận, ngoài lương thực đầy đủ ra trung bình mỗi đầu người một két vodka – cuộc đi kéo dài vài ngày, chả hiếm chuyện có những người lạc ở trong đó không tìm được đường quay lại! Thấy tôi có vẻ “hoảng” kiểu săn bắn này, dân “bản xứ” dẫn cho đi săn lợn rừng, đây là kiểu săn dành cho dân du lịch, nhẹ nhàng nhất có thể. Đó là ban đêm lôi nhau vào rừng, có những cái chòi làm sẵn ở trên cây, tây cho tôi và một chiến sĩ nữa trèo lên đấy, còn họ đi “lùa” tức là đánh động cho lợn rừng chạy qua chỗ chúng tôi phục kích. Người đi cùng phải có nhiệm vụ soi đèn cho tôi bắn, họ có những quy tắc riêng để khỏi bắn nhầm vào nhau và lùa lợn nhất định chạy qua đường đã định… Tuy vậy kết quả săn bắn của tôi là số không tròn trĩnh, căn bản là say rượu quá ngủ gật, chả kịp làm gì khi lợn chạy rầm rập qua. Thế là bà mẹ vợ của chú em kia bảo mấy đứa con dẫn chúng tôi đi thăm núi thiêng vậy…


“Korea (gọi thế cho đỡ lằng nhằng Hàn Quốc với Triều Tiên) có lịch sử chính thống độ hơn 3000 năm – còn ta 4000 năm, có lẽ ta là “anh”!? Nhưng tên gọi Korea thực sự xuất hiện độ khoảng năm 918 bắt nguồn từ tên một trong ba nước thực sự tồn tại trên bán đảo Triều Tiên lúc đó. Ta hãy nhớ lại rằng khoảng năm 969 thì núi lửa Paektusan hoạt động, gây hệ lụy đến một vùng vô cùng rộng lớn, đến mức sau đó vương quốc Bột Hải bị xóa sổ, còn trong khoảng một thế kỷ rưỡi lịch sử gần như bị xóa nhòa, sau đó mới xuất hiện nước Triều Tiên thống nhất rồi năm 1392 họ mới dời đô về Seoul (Hán Thành)”. Đấy là sử sách chính thống của cả hai miền nam bắc Triều Tiên bây giờ đều nói vậy, nhưng lịch sử đất nước này thì không một công dân nào của cả 2 miền không thuộc nằm lòng:

“Đàn Quân (Tangun) là đức vua đã sáng lập nên quốc gia Vương Kiện Triều Tiên. Ông nội của Ngài là đức vua trên trời Hoàn Nhân, Ngài đã hạ giới và thấy vùng núi Trường Bạch là nơi thích hợp để phát triển loài người, Ngài đã cho con thứ của mình là Hoàn Hùng xuống núi Trường Bạch cùng ba nghìn cận vệ, rồi cho kết hôn với một con gấu cái đã hóa thành đàn bà có tên Hùng Nữ mới sinh ra Đàn Quân – vị vua đầu tiên của dân tộ Triều Tiên. Thủ đô đầu tiên là Bình Nhưỡng, Đàn Quân chỉ nhường ngôi sau 1500 năm trị vì, khi đã 1908 tuổi…”

Khá khập khiễng, khó tin và những con số “trời ơi” – các bạn cũng nghĩ như tôi lúc đầu vậy. Thế mà không đâu, tuy những người con dân gốc Triều ở CCCP tất nhiên chả bao giờ được học những điều này, nhưng ở cả 2 miền Triều Tiên học sinh được giảng rất kỹ về câu chuyện này, thậm chí cái năm 2333 trước Công nguyên được chỉ ra như thời điểm khai quốc – thế là Triều Tiên lại thành “anh” của Việt Nam rồi nhé, và câu chuyện Đàn Quân này có lẽ còn dễ chấp nhận hơn chuyện “đẻ trăm trứng” và “18 đời vua Hùng” của ta. Nhưng lạ hơn hết, là những năm gần đây thì câu chuyện này được dạy trong các trường học của Hàn Quốc không như “truyền thuyết” nữa, mà là câu chuyện chính sử! Quả là lịch sử là môn khoa học khó hiểu nhất rồi! Nhưng có một điều là mọi câu chuyện đều xoay quanh núi Trường Bạch – chính là cái ngọn núi lửa đã làm lụi tàn cả một vương quốc Bột Hải, đã đẩy lùi lịch sử dân triều Tiên cả trăm năm. Nhưng nó vẫn là ngọn núi gốc gác, thiêng liêng nhất của người Triều Tiên, đến mức mà khi lịch sử CCCP ghi rõ là Kim Nhật Thành – tức là Kim “ông”- sinh ra Kim “bố” ở vùng Khabarovsk (CCCP) khi đang tham gia Hồng quân ở đó, thì lịch sử Bắc Triều Tiên ghi rằng chủ tịch Kim ra đời (tất nhiên phải vào một ngày trời đất rạng ngời, chim hót hoa nở tưng bừng…) trên ngọn núi thiêng Paektu, tất nhiên chỗ ông sinh ra thiêng liêng lắm, ngay cạnh hồ Thiên Trì – Sky Lake (Tianchi) – hãy ghi nhớ địa danh này nữa nhé! Khi đó theo như sử sách Bắc Triều thì Kim “ông” đang lãnh đạo phong trào du kích chuẩn bị giải phóng Triều Tiên… ”.


Chúng tôi đi không xa lắm về phía cửa khẩu Kraskino, khu vực có tên Khasan – cái tên nghe đã không thuần Nga lắm. Khasan thực ra là một cái ga tàu hỏa và một cái cửa khẩu đường biên ô tô – và giữa hai điểm đó là một cái làng nhỏ mà dân cư chính là những người làm việc tại đây. Cũng lại có một chiếc cầu đường sắt đi sang Bắc Triều Tiên, mà nghe đâu lâu lâu mới có một chuyến hàng gì không biết. Có biển, có cảng cho tàu trọng tải vừa, chủ yếu chở sắt thép. Nơi đây là địa đầu của đất nước Nga, ngã ba biên giới Nga-Trung Quốc-Bắc Triều Tiên, chả khác gì cửa khẩu Bờ Y ở nhà mình. Khu dân cư duy nhất của Nga có đường biên chung với Bắc Triều, cũng là nơi hàng đoàn tàu hỏa chở gỗ, chở cá biển từ Nga chạy sang Trung Quốc cũng như hàng lậu ào ạt sang Nga, một nơi mà “gà gáy cả ba nước đều nghe”. Cùng một tọa độ mà thời gian của Nga nhanh hơn của Trung Quốc 3 tiếng đồng hồ, nhưng vẫn chậm hơn Bắc Triều Tiên một tiếng…


Đến nơi chúng tôi đã thấy phía trước có một xe buýt du lịch dừng để khách xuống, nhìn qua đã biết là người Hàn Quốc, họ chụp ảnh tíu tít, hỏi han râm ran. Có một vọng gác quân đội, sau đấy là đường núi đi lên đỉnh, có mấy người Hàn Quốc cũng qua được barie đang hăm hở trèo lên. Cậu anh vợ thằng em đồng hương giải thích: “chúng tao nghe nói đây là điểm đầu của dãy núi Paektusan, bọn Tàu thì gọi là Bắc Đại Sơn hay Trường Bạch gì đấy, thiêng lắm, núi thiêng và hồ thần ở cách đây hơn trăm km nữa cơ, lại nằm giữa Bắc Triều Tiên và Trung Quốc, nhưng cả dãy núi này đâu cũng thiêng hết, người Triều Tiên nào trong đời cũng phải đến đây ít nhất một lần mới được! Mà bọn Hàn Quốc thì không đi Bắc Triều được rồi, lại ghét Trung Quốc và có phải đứa nào cũng có tiền mà du lịch đâu, thế nên có điều kiện đến Viễn Đông chúng nó tự tổ chức tour tới dãy núi thần này, thế là mãn nguyện lắm rồi! Trên đỉnh núi này cũng có cái hồ, không phải hồ thần kia đâu nhưng cũng thiêng rồi, mỗi tội mùa đông đóng băng…”. Thấy phong cảnh đìu hiu, gió lạnh ào ào tôi ngại xuống xe, nhưng thằng em đồng hương lôi xuống bằng được, nó bảo bọn Hàn Quốc kia là du khách, vào vùng đất doanh trại quân đội mỗi đứa nộp trăm đô mới được lên núi đấy, nhưng anh em mình “thổ dân” mất gì mà không lên! Quả thật nó ra rỉ tai mấy chú lính Nga mấy câu, thế là anh em tôi cũng vô tư cũng vào doanh trại. Đi được một đoạn khuất, thằng đồng hương bảo tôi: “Anh em mình trèo nữa làm gì, nghe em mình tè một bãi, bọn Nga có cái tục lệ như thế, như chó sói đánh dấu địa bàn ấy, cứ tè ở đâu là thể nào cũng còn có duyên quay lại…”. Thế là chúng tôi “gửi hồn vào đất”, lạnh nên cũng khó khăn phết đấy, tôi tâm niệm là thể nào mình cũng sẽ còn lên tận nơi, núi thiêng hồ thần của dân tộc Triều Tiên cơ, chứ không phải ở đầu dãy núi thế này!

(Còn nữa)
(Nguồn FB Nam Nguyen https://www.facebook.com/namhhn/posts/1783909418337654)


NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN – P.2

NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN - P.1

NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN – P.2

(Tiếp theo của: https://www.facebook.com/namhhn/posts/1778417212220208)

Phú Sỹ (Fuji) của Nhật hay núi Cả ở đền Hùng nhà ta thì ai cũng biết là núi thiêng của cả dân tộc rồi, còn dãy núi kia thì ít ai biết lắm, đã đặt chân lên thì càng ít hơn, ai google thì ra một đống thông tin, vậy thôi! Còn tôi khi đó (tức là hơn chục năm trước đây) càng không ngờ tôi “về quê” với cậu em đồng hương vợ Triều gốc Nga này lại có mảy may liên quan gì đến cái núi thiêng nào của dân Hàn. Thế mà lại có đấy…



Đầu tiên nói chuyện “chơi” ở quê. Mùa đông trời trong veo, không khí biển cực dễ chịu (gần biển thì âm nhưng khá ấm, mà chỉ đi sâu vào đất liền độ trăm cây thì lạnh thấu xương!), dân Việt cộng thì chỉ khoái được ngồi nhậu, vodka thịt nướng (nướng là truyền thống của dân Triều rồi, mùa đông lại càng ngon!) rồi tán chuyện, nhất là chuyện xe ô tô Nhật có mà nói cả ngày không hết – thế nhưng họ đằng vợ ông em lo là mấy đứa Việt Nam “buồn” – và với tính hiếu khách có gì hay nhất, tốt nhất, độc đáo nhất thì phải mời khách ngay! Gặp đúng dân gốc Triều năng động ngồi yên với chúng nó chả được, đành lạo dạo đi theo chúng nó để “chơi”. Đầu tiên là cái món trẻ con người lớn gì cũng biết là trượt tuyết – thích thì xách gậy vào rừng trượt tha hồ, có chỗ dốc thoải cho mà phóng vun vút – thể thao lành mạnh nhất mùa đông rồi – thế nhưng dân Việt cộng vừa lười vừa sợ ngã, thôi! Ngồi nhà tá lả ấm áp hơn, chứ đi câu cá trên băng như bọn Nga lạnh lắm… Có những chõ lắm cá cả mấy trăm người ngồi trên mặt bang để câu, muốn đục lỗ thả cần xuống phải khoan, có đứa còn mang cả bếp ga để đun chè… Nhưng ra một chốc thì được, chứ ngồi cả ngày cả buổi như tây thì tôi ái ngại lắm, đầu óc cứ bị ám ảnh bởi những chuyện băng mỏng nứt ra rơi tòm xuống đấy, có đứa còn lạnh quá chui vào ô tô ngủ rồi băng vỡ, cả ô tô rơi xuống nước, mấy ngày sau mới cẩu xe lên được, khiếp lắm! Dân Nga gốc Triều bảo rằng đi biển xa đánh cá thì họ không thạo bằng dân Nga được (thạo làm sao được khi mới mò từ vùng sa mạc Trung Á về đây!) nhưng bắt các con gần bờ để đem bán thì họ thạo và chăm hơn nhiều, tiêu thụ thì đã có Tàu bên kia biên giới rồi! Đấy là hải sâm (Nga gọi là “dưa chuột biển”), nhím biển (hay “cầu gai” như ta gọi), tu hài, mực, cua, mấy loại cá… Trồng lúa hay hoa màu bây giờ không còn lợi ích nhiều nữa, bởi vì để đủ ăn thì được, chứ bán đi đâu trong cả cái nước Nga mênh mông này khó lắm, chết tiền vận chuyển, rồi biết bao nhiêu khê, thế nên dân gốc Triều chuyển sang “đánh bắt”. Một nghề nữa mà vì nhiều người làm quá nên “hết hàng” – đó là nghề đi tìm sâm. Nghe đến sâm là người Việt vểnh tai lên ngay, tôi cũng tò mò hỏi kỹ, thì ra sâm có nhiều loại lắm, quan trọng là sâm nào ở núi nào thôi! Hóa ra sâm ở Primorye vùng Viễn Đông này rất nổi tiếng, tương đương với một loại sâm được gắn với tên khoa học hẳn hoi là “Sâm núi Hàn Quốc” (Korean Mountain Gingsel – cứ nói tên này là các chuyên gia biết ngay sâm có những đặc tính gì!). Người nào tìm được củ sâm Primorye thì có bọn thu mua ngay (giá thời đó 15 $/gram), nhưng bọn Nga bảo sâm của chúng nó mới là “xịn”, là “sâm núi” thật, loại này tương đương với sâm Bắc Triều Tiên cơ, còn sâm Nam Hàn thì dù có mọc trong thiên nhiên cũng là “đàn em”, còn loại trồng nhiều như rau thì chả kể làm gì! Hóa ra là vì cái dãy núi! (Sau này tôi liên tưởng mới hiểu, sâm Ngọc Linh phải mọc ở đúng cái núi Ngọc Linh ấy mới tốt được, ngoài bắc có sâm Mường La trông chả khác gì nhưng ở Điện Biên, Lai Châu nên giá kém bốn năm lần cũng có lý). Câu chuyện được nghe kể từ mẹ vợ ông đồng hương, một số người gốc Triều nữa và tự tìm hiểu lọ mọ, xin nói ngay là nó không phải sử, đến tầm “dã sử” có khi cũng không được đâu, nhưng tôi hiểu thế nào cố gắng diễn giải thôi…


«… Bắt đầu đặt chân về Viễn Đông tôi đã thấy là lạ, có nhiều khách sạn, quán xá, toàn vị trí đẹp và sang trọng lấy tên “Bò-khai” (Бохай) – đều của người Tàu sang đầu tư, lại thấy cả một vùng biển lớn cũng mang tên này. Rồi sang Trung Quốc, Korea cũng thấy nhiều khách sạn, thậm chí trường đại học mang tên “Bohay”, chứ không phải chỗ nào cũng lấy tên “Sino” hay “Arirang” đâu – hóa ra có hẳn một vương quốc, một thời đại mang tên “Bột Hải” – một cái tên Hán Việt tôi không chịu trách nhiệm đâu nhé, nghe chả ra làm sao! Địa lý thì nó nằm ở vùng Primorye (Viễn Đông – Nga ngày nay) – Mãn Châu Lý (TQ) – Bắc Triều Tiên. Một thế đất rất đẹp hình cánh dơi, dân rất thạo việc trồng trọt, thủ công – tất nhiên thời đấy ở đây không có dân gốc Nga rồi, còn dân “Trung Quốc” như ta hiểu thì ở phía dưới họ. Chả ai biết lịch sử của họ bắt đầu từ bao giờ, nhưng thời thịnh vượng có thể coi là thế kỷ thứ 7-8. Họ không nổi tiếng hiếu chiến nhưng đã từng đánh cả nhà Đường, đã lập liên minh với Nhật Bản để đánh cả mấy nước khác, và văn hóa của họ phát triển so với thời đó có thể coi là rực rỡ. Thế rồi đến thế kỷ 10, cũng chả ai chắc năm nào nữa, thì núi lửa Paektusan (Paektu Mouitain) – hay người Việt ta lại dùng tên Hán Việt mà gọi rằng Trường Bạch – hoạt động dữ dội, kèm theo hệ lụy khủng khiếp cho cả một vùng cực rộng lớn, đó là khoảng năm 969 nhưng có thể sai đi đôi chục năm. Có thể nói đại nạn núi lửa đó làm điêu tàn cả một quốc gia đang hưng thịnh, sau đó Bột Hải không bao giờ hồi phục được nữa và nghe nói bị tộc Khiết Đan đánh tan…”

Thấy tôi đang hiểu nhầm là “Bò-khai” trước kia chính là tiên tổ của dân Triều Tiên gia chủ lập tức bảo tôi đừng hiểu nhầm thế, dân tộc Triều Tiên chúng tôi gốc rễ sâu xa còn cổ hơn thế nhiều cơ, nhưng đúng là nơi chúng ta đang ngồi đây chính là đất Bột Hải khi xưa đấy! Và oái oăm nữa là cái núi lửa Trường Bạch thiêu hủy cơ đồ nước Bột Hải lại chính là núi thiêng của cả dân tộc Triều Tiên chúng tôi cơ, mà không những thế người Trung Quốc cũng bao đời nay coi nó là núi thiêng của dân họ. Thế nên khách quý cứ nghỉ ngơi đi, rồi tìm hiểu tiếp lịch sử Triều Tiên, còn rất nhiều cái đan chéo vào nhau và không rõ ràng, cũng chả giải thích thông suốt được đâu. Còn núi thiêng thì là cả dãy núi cơ, và nó bắt đầu từ đây này (thế cho nên “sâm núi” ở đây mới quý!) – không phải vô cớ mà người Nga gốc Triều chúng tôi cứ sống loanh quanh ở cái vùng “ngã ba biên giới” này đâu! Gia chủ bảo họ bận dẫn khách đi săn vài hôm, tôi thích thì xin mời, còn sau đó sẽ có người dẫn tôi lên xem cái dãy núi thiêng…

Cậu em đồng hương dẫn tôi về “quê” chơi hóa ra còn có việc nữa – nó tha thiết bảo tôi phải giúp bằng được! Số là đúng dịp mẹ vợ hắn “thượng thọ” 60 tuổi, con cái sẽ tổ chức một lễ mừng đúng truyền thống Hàn Quốc cho bà ấy – tôi phải đại diện họ nhà ông con rể này! “Không phải quà cáp gì đâu, anh cứ làm đúng bổn phận thay mặt phụ huynh nhà em thế là được, mấy năm nay em chưa nhờ được ai phụ trách hộ việc này nên cứ áy này với nhà vợ quá…!” Bà mẹ vợ 60 nhưng còn khỏe lắm, và khá thân với rất nhiều người Việt bạn bè con rể bà. Vẫn một mình lái xe bán tải chở hàng đi giao hàng trăm km, vẫn nay đây mai đó giúp đỡ các cháu đúng phong cách người bà châu Á. Thôi thì tôi cứ nhắm mắt đưa chân…


Gia đình thuê một quán ăn trang trí tất cả theo kiểu Hàn Quốc, mời cả họ hàng xa gần tới cũng hơn tram người. Phụ nữ toàn bộ ăn mặc kiểu váy dân tộc Hàn Quốc, kể cả những cháu bé gái. Đặc biệt họ hàng có những người ở xa hàng nghìn km, có cả họ hàng bên kia biên giới Nga-Trung (họ mới tìm lại được nhau vài năm gần đây thôi, rất cảm động, tuy họ trao đổi với nhau khá khó khăn bởi vì cùng không biết ngôn ngữ Korea! Ngôn ngữ trao đổi vẫn là tiếng Nga, mặc dù có một số bài hát, điệu múa đúng kiểu truyền thống Cao Ly. Thế rồi thời điểm chúc thọ, chúc phúc bà mẹ đã tới. Bà ăn mặc rất đẹp, tất nhiên vẫn váy áo truyền thống, ngồi riêng sau một cái bàn trang trí hoa lá rất đẹp, rồi sau bàn đó chỉ được mời đại diện lớn nhất của các gia đình thông gia – và tôi lúc đó mới bốn chục tuổi ranh cũng ngồi lên đó để tất cả từng người lên một chúc phúc. Ban nhạc chơi điệu nhạc chúc phúc và người lên chúc phải múa một bài mới đi được đến bàn của người “thượng thọ” – và chỉ có 5-10 giây ấy thôi người lên chúc phải thực hiện những bước chân, múa tay, đi cong cong… rất đẹp nhưng khó tả, để đi lên. Sau khi chúc phúc chính chủ người đó còn phải uống chúc mừng tất cả các vị “đại diện” ngồi sau chiếc bàn! Khỏi nói là tôi đã phải khôn khéo lắm, kiềm chế lắm rồi nhưng vẫn say một cuộc để đời! Cả đêm bất tỉnh, tôi chỉ mơ mơ màng màng đến một ngọn núi đỉnh trắng xóa, nơi mà người gốc gác Triều Tiên bất kỳ nào cũng bắt buộc đều biết – núi Paektu bạc đầu…

(Còn nữa)
(Nguồn FB Nam Nguyen https://www.facebook.com/namhhn/posts/1779492792112650)


NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN – P.1

NÚI THIÊNG CỦA CẢ DÂN TỘC TRIỀU TIÊN  – P.1

Lời nói đầu: nhân sự kiện lãnh đạo 2 miền của bán đảo Triều Tiên đang đàm phán hòa bình khá triển vọng tôi xin kể lại câu chuyện lan man của bản thân tôi hơn chục năm trước, khi đó tôi mới bắt đầu có khái niệm rõ ràng hơn về dân tộc này – một dân tộc cũng đầy vinh quang và cay đắng. Chỉ là một góc nhìn cá nhân, không đầy đủ và nhiều cảm tính…


Mùa đông năm ấy khá lạnh, tôi đang làm ăn ở vùng Viễn Đông (Nga) xa xôi thì vướng cái Tết của Trung Quốc, coi như cả tháng dân Tàu nghỉ, mà như thế công việc bên Nga cũng coi như “đóng băng” thế là đâm rảnh rỗi. Có chú đồng hương lấy vợ Nga gốc Triều (tại sao bảo là gốc Triều chứ không là gốc Hàn Quốc lúc đó tôi cũng chả rõ, nhưng tất cả người Việt ở đấy gọi thế!) rủ về “quê” chơi, đi săn bắn và thăm họ hàng, thế là lên đường. Có mấy anh em Việt Nam, thêm chú “tây” nhưng thực ra là anh vợ chú em kia, tức là cũng Nga gốc Triều nốt, đi cùng vừa lái xe vừa kể chuyện. Dọc đường chả biết nói chuyện gì, mấy trăm km hai bên toàn rừng với tuyết, thế là lấy chuyện “Triều Tiên” ra làm “đồ nhắm”, hóa ra mình biết về chuyện dân Triều này quá ít thật (ngay chú tây cũng bảo nó chả biết mấy, chủ yếu nghe đời trước kể lại thôi, còn trẻ mà!). Nó kể mà anh em Việt Nam cứ mắt tròn mắt dẹt nghe, à hóa ra là như vậy…

“… Từ thế kỷ 19 thì vùng Viễn Đông này đã được đặt dưới sự đô hộ của Sa Hoàng rồi, đế quốc Nga đã vươn ra đến Thái Bình Dương, giáp với vùng Mãn Châu Lý, Trung Quốc, Hàn Quốc (cứ tạm coi Korea là Hàn Quốc nhé!). Nước Nhật lúc đó mạnh lên nhanh chóng, và Hàn Quốc thì bị mấy năm mất mùa đói kém khủng khiếp, nhất là đợt 1860, thế là dân bắt đầu chạy nạn từ Hàn Quốc qua Mãn Châu Lý rồi sang Nga, sau 1910 còn chạy cả giặc Nhật hung ác nữa (chạy sang tị nạn rồi, nếu quay về sẽ bị chém đầu!). Hàng trăm ngàn dân gốc Triều Tiên đã chạy loạn sang sinh sống không chỉ ở vùng Viễn Đông (với thủ phủ Vladivostok) mà còn chạy tới cả vùng gần Amur nữa (Khabarovsk). Bởi vùng đó thưa dân nên Sa Hoàng cũng không hạn chế gì nhiều việc “tỵ nạn” vì đói, vì dịch bệnh, thiếu đất hay bị đàn áp này, dân Triều cùng dân gốc Trung Quốc và nhiều sắc dân khác nữa sống khá hòa thuận ở một vùng rộng lớn này, nộp thuế cho Sa Hoàng, vẫn giữ được tiếng nói và thuần phong mỹ tục của mình, công lớn nhất của họ là trồng lúa, chứ xưa kia vùng này đâu có lúa gạo gì. Họ được nhập quốc tịch Nga, sau này là Liên Xô, cũng bởi vùng này ít dân nên CCCP muốn nâng cao sức mạnh phòng thủ tại đây (thời đầu thế kỷ 20 Anh, Pháp, Hà Lan, Nhật đều rất ráo riết hoạt động quân sự ở vùng này) – nhất là sau khi Hàn Quốc bị Nhật xâm chiếm. Có thể nói là dân Triều Tiên là sắc dân được “Nga hóa” dễ dàng nhất, sau này tổng số lên đến hơn nửa triệu người!
(Có thể kể thêm để mọi người biết sự khổ cực của người dân Hàn Quốc: dưới ách đô hộ của Nhật họ đã vượt biên, một số ở phía bắc có thể đi đường bộ, còn lại đa số trốn trong các hầm tàu để sang được tới cảng Vladivostok, sau đó các “thuyền nhân” này lên bờ xin tị nạn ở Nga, chấp nhận làm bất cứ công việc nặng nhọc nào để tồn tại được và mong ngóng ngày đoàn tụ với gia đình, người thân! Một số sống dưới ách của Nhật ở phần bắc đảo Sakhalin thì tìm cách trốn được sang phần phía nam do chính quyền Xô Viết nắm giữ…).

Cả một “hội đồng hương” đang sống yên lành như thế, đã có mấy thế hệ con cái được sinh ra trên đất Nga thì đến những năm trước của chiến tranh thế giới lần thứ hai, tình hình có vẻ căng thẳng, Đức ngày càng lộ rõ ý định phục thù, còn đằng đông này Nhật Bản càng xưng hùng xưng bá. Liên Xô coi giao tranh với Đức thì có thể tránh được, chứ với Nhật thì kiểu gì cũng sẽ đụng độ (hãy nhớ lại công trạng vô cùng to lớn của “Người tình báo vĩ đại” – trả lời CHUẨN mỗi câu hỏi: Nhật có đánh không? Thế thôi, nhưng là sau này…). Thế là trùm mật vụ KGB Beria ra lệnh đầu tiên là quản lý thật chặt tất cả người gốc Triều – Liên Xô một mặt muốn dựa vào dân Triều để chống Nhật, nhưng mặt khác trớ trêu thay cũng coi họ là dân gốc Nhật (bởi Nhật chiếm Hàn Quốc rồi còn đâu!) thế nên cũng lại sợ Nhật có nội ứng là dân Triều ở Nga! Thế rồi đến 9/1937 Stalin cho lệnh “di dời” toàn bộ số người gốc Triều từ Viễn Đông và Pre-Amur, kể cả từ đảo Sakhalin, và đúng theo truyền thống đã làm là “triệt để” của Stalin, 128 chuyến tàu hỏa đầy nhóc – họ được chuyển đến vùng Trung Á sống, tất cả hơn 170 nghìn người! Và chuyển đi rất xa (để không còn liên quan gì đến nơi “chôn rau cắt rốn” nữa!): đa số ở lại Uzbekistan (thủ phủ Tashkent) và một phần rơi rớt ở Kazakhstan – từ đó mấy nước cộng hòa này biết trồng lúa nước, còn ở Viễn Đông thì nghề lúa nước thất truyền luôn. Đi bằng tàu hỏa, hơn chục ngàn km, dễ hiểu rằng họ không có đường quay trở lại, được phép mang theo tài sản đi! Nhưng trước khi Liên Xô chính thức giao tranh với Nhật năm 1945 Beria ký thêm một lệnh nữa, coi tất cả số người gốc Triều đó chính thức là bị đi đầy! Tức là khi có chiến tranh thì họ không được ra trận (trong cái rủi cũng có điều may mắn đó chứ!) còn trong thời bình thì không được làm ngành an ninh, cũng như tuy không có quy định nào nhưng người gốc Triều khó mà được làm “thủ trưởng” ở mọi ngành nghề, mặc dù họ chính thức được “tha” vào giữа những năm 50, cũng nhờ vào Khrushev. Những người gốc Hàn này tự gọi mình bằng một cái tên vừa đầy tự trọng nhưng vẫn đượm buồn: “Kore Saram”…”.

Còn đoạn lịch sử sau đó thì chúng tôi cũng không khó mà đoán ra: bố mẹ của chú “Nga gốc Triều” này cũng sinh ra ở Tashkent, ở nơi cực nóng ấy họ hàng người ta vẫn cố trồng lúa, nuôi heo – chăm chỉ thì khó ai bằng họ được, và vẫn duy trì những món ăn, tập tục của dân Hàn Quốc, thế nhưng đến đời anh em chú tây này là không còn biết mấy tiếng Hàn nữa! Rồi đến những năm “perestroika” người gốc Triều bắt đầu đi khắp nơi kiếm cách làm ăn. Có lẽ nhiều người Việt ở Moscow những năm 87-90 vẫn nhớ đến sự xuất hiện của một quán ăn Triều Tiên với đội ngũ toàn người Triều đầu tiên với món ăn đặc trưng là mì lạnh “Kuksu” cũng là tên quán luôn, ở vùng Tây Nam của thủ đô. Có cơm, kimchi, thịt nướng – nói chung là một quán đặc Triều Tiên, nhưng thời đó là hiện tượng lạ, tuy đắt và khá xa trung tâm nhưng là nơi người Việt có tiền hay tụ tập, cũng như các quán Hà Nội, Cửu Long, Pekin… Liên Xô tan vỡ, lượng người Triều Tiên lên làm ăn ở thủ đô càng đông lên, dân Việt bắt đầu quen với các họ Pak, họ Le, họ Kim… và ở trong chợ Vòm cũng có một quán ăn Triều bán đúng món mỳ lạnh tryền thống ấy. Người Triều gốc Nga nổi tiếng nhất mà dân ta biết có lẽ vẫn là Viktor Tsoi – ca sỹ yểu mệnh đã rất nổi và mất sớm năm 1990.


Sau 1990 thì có phong trào “về quê” – Uzbekistan thành ra nước khác mất rồi, thế nên dân gốc Triều ào ạt trở về Nga, mà còn biết đi đâu nữa ngoài vài thành phố lớn ra thì về quê cũ là hợp lý nhất thôi, như nhà chú “Nga Triều” này thì ông bà, con cái, cháu chắt về hết lại “quê” – chính là vùng Viễn Đông. Phải nói lúc đầu họ cũng rất vất vả, vì đa số có được sinh ra ở đấy đâu, mọi thứ đều xa lạ, bắt đầu lại từ đầu. Nhưng dân gốc Triều cũng có nhiều thuận lợi, đầu tiên là họ vô cùng chăm chỉ và chả nề hà bất cứ việc gì, thứ hai là họ trông thì châu Á thôi chứ ngôn ngữ, giáo dục… đều chả khác gì người Nga cả. Và điều nữa mà ngay đến người Nga cũng khó mà có được, đó là tính họ hàng, cộng đồng rất cao, có lẽ điều này ngay người Trung Quốc hay Nhật cũng không thể so với dân Triều được! Và như gia đình cô Triều lấy ông em Việt đồng hương này thì cũng như vài chục ngàn người gốc Triều khác, họ dần dần kéo nhau từ Tashkent về Viễn Đông (Nga), lại một hành trình ngược bằng tàu hỏa hơn chục nghìn km. Và họ khá nhanh chóng ổn định được cuộc sống, hòa nhập rất tốt vào đời sống kinh tế giáo dục của Viễn Đông, rồi bắt đầu tìm hiểu về tổ tiên, dân tộc… nhưng chuyện đó sẽ kể sau.

Mùa đông, nhìn đất trời trắng xóa, xa lộ chạy giữa vùng rừng (thưa thớt thôi không nhiều cây lắm đâu) mới thấy sao mà Trung Quốc thèm khát vùng đất này đến thế. Ở đây 5% dân sống trên vùng đất có diện tích 36% của cả nước Nga (tức là còn to hơn Trung Quốc!). Đất tuy ít được canh tác như thế nhưng phía bên kia biên giới là bắc Trung Quốc – còn toàn núi non hiểm trở, chả trồng cấy được cái gì, ngay đến trồng rừng còn khó! Chứng tỏ ngày xưa Sa Hoàng cũng khéo chọn đất mà chiếm, còn Trung Quốc thì hậm hực lắm, đến ngày nay vẫn bảo cả vùng đất ấy cho tới Sibery cũng đất tổ tiên Trung Quốc cả, sẽ có ngày lấy lại – Vladivostok thì người Tàu gọi là Hải Sang Uây – quả là người Tàu ở khắp nơi, xưa cũng nhiều và nay càng lắm! Nga có đối sách với Tàu khá quyết liệt: không cho lấy vợ lấy chồng (!?), chỉ cấp visa 3 tháng thôi thế nhưng quả là khó chống, hết 3 tháng người Tàu ngồi xe bus về nước, qua biên giới lại quay sang, còn nền kinh tế cả vùng biên mậu và hơn nữa phụ thuộc vào hàng Trung Quốc lâu rồi, đúng là xâm lược bằng kinh tế là khó đỡ nhất!

Cứ nhìn cách Nga “đối xử” với các nước thì biết quan hệ ngoại giao định hướng thế nào ở vùng Viễn Đông này! Nhật thì khỏi nói rồi, không trả cho nó cái quần đảo Kuril nên một “yên” chúng cũng quyết không đầu tư vào Nga, vào Viễn Đông, mặc dù dân Nga mua về bạt ngàn ô tô tay lái nghịch và tàu thuyền, ca nô… từ Nhật. Với Hàn Quốc thì thông thương từ lâu, hàng tiêu dùng đổ về Nga nhiều lắm, còn than, sắt thép của Nga thì lại tuồn qua cửa ấy đi khắp nơi, nhưng Nam Hàn cũng “giữ miếng” lắm, chả đầu tư gì mấy đâu, ngoài cái khách sạn “Huyndai” to nhất nằm giữa thủ phủ Vladivostok mà dân Nga đọc đúng giọng Triều là “Hên Đê”. Cũng phải thôi, buôn bán thì được, chứ đầu tư hay sản xuất họ tội gì không sang những xứ đông dân lao động rẻ lại ổn định và thời tiết thuận lợi như Việt Nam ta! Chỉ có dòng khách du lịch sang Viễn Đông, cũng đâu có nhiều, chả bằng một góc khách Trung Quốc… Việt Nam ta thì khỏi nói rồi, chính phủ hai nước kêu gọi đầu tư sản xuất ở đây mãi có thấy gì đâu (đấy là sau chục năm sẽ có TH Milk xuất hiện, hồi sau sẽ rõ). Riêng quan hệ với Bắc Triều Tiên của Nga tại Viễn Đông thì rất đặc biệt mà ai ở đó cũng thấy ngay. Từ trước tới nay Nga tạo điều kiện cho công nhân xây dựng của họ sang làm việc, những công đoạn nặng nhọc nhất là họ đảm đương như làm đường và ốp mặt ngoài của các tòa nhà cao tầng. Họ như những chiếc bóng, làm việc lặng lẽ, giấy tờ bao giờ cũng có đầy đủ (và có chỉ huy quản hết), ăn uống kham khổ vô cùng, tiền thì không bao giờ được nhận vào tay, chả biết người nhà có nhận được chút nào không. Lúc đó Viễn Đông đang chuẩn bị APEC, Nga đổ tiền làm hạ tầng vô tội vạ, cứ công trình nào thuê được công nhân Bắc Triều Tiên là yên tâm lớn. Không hề có vụ trộm cướp hay chạy trốn nào… Họ cũng tránh giao tiếp với người bản xứ nhất là gốc Triều.


Vladivostok theo đường chim bay cách miền Bắc Triều Tiên chưa tới 200 km, thỉnh thoảng ở trong thành phố lại nghe cái “ầm” rồi cửa kính rung rinh, dân Nga kháo nhau “lại bọn Bắc Hàn thử vũ khí đấy!” – có lẽ đúng, chả biết vũ khí gì mà ghê thế. Dọc đường chúng tôi đi thi thoảng mới có một trạm xăng hay cái quán ăn, làng xóm ở xa, đường dài hun hút… lâu lâu lại vượt chiếc xe bus chở người du lịch (là một hình thức buôn bán biên mậu, mỗi người được mang về 35kg) và có cả du khách Nam Hàn. Chú tây anh vợ bảo chúng tôi có muốn “gửi hồn vào đất” thì cứ vô tư, nhưng mấy xe kia không dám đâu, cả vùng Viễn Đông này theo luật đâu cũng là đặc khu quân sự trừ vài thành phố lớn, xe dừng lại là có thể bị túm vì tội “không đăng ký hộ khẩu” ngay đấy, dù chỉ để đi đái! Cái này tác động đến cả người Nga từ vùng khác tới, chứ không chỉ liên quan đến khách nước ngoài đâu! Ví dụ một người Nga ở Moscow đến đây, đi đường cao tốc thì không sao, chứ dừng lại tạt ngang ngửa hái nấm thì có thể bị tạm giữ vì tội vi phạm an ninh biên giới! (Chúng tôi biết là “tây lông” nó dọa thôi, nhưng sau này chính mình bị đúng một vụ như thế mà lại ngay gần thành phố Bolshoi Kamen mới ‘đau” chứ – giữa hai cảng chính Vladivostok và Nakhodka là một thành phố vẫn chưa được bỏ cái mác “quân sự” đi, mà đường xa lộ bắt buộc phải đi qua đó, chúng tôi đi hàng trăm lần rồi mới biết là nếu cảnh sát thích “túm” thì cứ việc túm là đúng luật thôi…). Điểm đến là vùng nông thôn Slavyanka, gần sát biển, có rừng có núi, đường bộ đường sắt đường thủy, biên giới cảng biển… đủ cả, chính là “quê” của gia đình dòng họ người Triều vợ ông em Việt Nam này sinh sống trước khi “đi đày” năm 1937, sau này họ lại quay về đúng chỗ cũ để khởi nghiệp đã, rồi đi đâu thì đi. Đó là vùng khá thuận lợi, có rừng, có biển, thông thương với Trung Quốc tốt. Mùa đông các gia đình Nga ở vùng lục địa như Khabarovsk, Amur… hay ra biển nghỉ lắm, họ ở từ 2 đến 4 tuần, thuê nhà trọ hay thậm chí sống trong lều cũng được – thế nên người gốc Triều làm “dịch vụ” ngay, đây là dịch vụ du lịch: chỗ ăn ở, nấu nướng, tổ chức câu cá, đi săn…, họ nhanh nhẹn và chịu khó, lại xây những nhà nghỉ nho nhỏ cho vài gia đình khách thuê được, thế là lời chán, khách mùa đông còn đông hơn mùa hè!

“Đoàn” của ông con rể về quê được chuẩn bị đón tiếp khá chu đáo. Đại gia đình nhà vợ gồm mấy căn nhà ở sát gần nhau, con cháu chạy qua chạy lại chả khác gì một làng quê Việt Nam. Lúc đầu cũng khá lạ lẫm, toàn người châu Á chả khác gì trong mấy cái phim Hàn nhiều tập hay chiếu ở Việt Nam mà nói giọng Nga chuẩn tuyệt đối, gọi nhau cũng bằng tên Nga hết (hóa ra họ chỉ cố giữ lại được cái họ). Ông anh vợ vác súng săn đi, một lúc sau bà mẹ vợ đã bê ra đãi khách một nồi thơm phức, món ăn truyền thống của Triều Tiên – thịt chó hầm, gọi là “khê” – chả biết đọc thế đúng chưa nhưng thua thịt chó Hàng Lược của ta phải vài triệu năm ánh sáng! Thấy con rể bảo thua rựa mận nhiều nhà vợ áy náy lắm, bảo là súng đạn ghém nên tan tành hết cả, chứ đây là món “tủ” ông cha để lại đấy! Chả lẽ món quốc hồn quốc túy này do người Việt thời Lý chạy sang Triều Tiên rồi mang theo dạy cho họ nhưng thiếu rau dưa mà thành ra thế? Nhưng trong khí trời lạnh và với vodka tự nấu thì cũng ấm lòng lắm…

(còn tiếp)



(Nguồn FB Nam Nguyen https://www.facebook.com/namhhn/posts/2201247079937217)