CÁM DỖ DÀNH CHO “NGƯỜI VIỆT XẤU XÍ”

CÁM DỖ DÀNH CHO “NGƯỜI VIỆT XẤU XÍ”

(tiếp theo Sự thật về Tập đoàn may mặc)



Có nhẽ gần hai chục năm tôi mới quay lại thành phố Thái Bình, mặc dù rất gần Hà Nội và đường xá bây giờ tốt hơn nhiều, xưa còn phải chờ phà. Thành phố thay đổi đến khó mà nhận ra, cũng giống với hàng chục thành phố khác, có một khu “Vincom” hào nhoáng chả khác gì Vinh, Thanh Hóa hay Hòn Gai… Có bảo tàng với một thảm cỏ đắng trước cũng mênh mang chả kém gì Ba Đình, có những khu đô thị quy hoạch mới, đường đôi chả khác gì Mỹ Đình hay Hà Đông… Ngồi nhâm nhi món cá kho tương truyền thống ở Quán Cá Ven Sông, tôi khen ông bạn quê hương “năm tấn” là thành phố rất nhiều cây xanh, tôi đi qua mấy chỗ gần đây thôi mà thấy xanh um tùm, như công viên nhưng không lẽ lắm công viên thế, hay là cái gì vậy? Cậu “thổ dân” đoán ra ngay, giải thích đó không phải vườn hoa công viên gì hết, mà là các nhà máy may đấy, Thái Bình đang có những nhà máy may đẹp nhất Việt Nam. Tò mò quá, tôi mới hỏi nhà máy to thì cũng không phải chuyện lạ, Thái Bình vốn dĩ là đất của nhiều triệu phú lắm, nhưng lại đẹp như công viên và giống nhau đến thế thì quả là khó hiểu, tôi đi cũng nhiều mạn Hải Phòng với Bình Dương thăm quan biết bao nhà máy rồi mà ít khi được như thế. “Tất nhiên là có lý do…!” ông bạn úp mở và bảo cứ ăn xong đi rồi dẫn tôi đi xem lại, thích vào cả trong xem thì xin mời!

Tôi nghĩ mấy cái nhà máy này giống resort hơn, với lượng cây có lẽ còn mật độ nhiều hơn cả Ecopark, có cả những phòng tập thể hình to hiện đại như Cali cho anh chị em công nhân tập luyện, rồi nhà ăn tập thể thì các trường đại học ở thủ đô còn phải thua xa! Lập tức hiểu rằng chủ không phải người Việt (người Việt ông chủ bao giờ cũng có cái phòng giám đốc to vật vưỡng, bàn ghế gỗ quý, cây cảnh tỉa tót khoe tiền tỷ, với cái phòng thờ hoành tráng lắm, nhưng tất cả các chỗ còn lại thì… vẫn như mọi khi!). Nhưng lạ cái rằng ngay các nhà máy theo tên thì của 2 tập đoàn khác hẳn nhau nhưng giống nhau đến cả cái logo, cả cái gam màu đỏ sậm, cả cách bài trí nhà máy, mà cùng là may đồ thể thao gia công xuất khẩu cả, số lượng công nhân đông lắm! Cậu bạn giải thích: “câu chuyện này cả tỉnh đều biết, tất nhiên là không phải ai cũng hiểu chân tơ kẽ tóc đâu, nhưng nó diễn ra công khai trước bàn dân thiên hạ, hàng mười mấy ngàn công nhân… nên chả phải bí mật gì ghê gớm. Có ông tây là chủ một tập đoàn may mặc với 8 nhà máy chủ yếu ở Thái Bình và Nam Định, thế rồi một ngày đẹp trời tất cả lại biến thành tài sản của tay Ph. – người Việt, vốn là nhân viên của ông tây nọ. Thế rồi đàm phán chia chác làm sao chả rõ, nhưng rồi chia nhau, mỗi “bên” 4 nhà máy, từ đó ở Thái Bình có 2 tập đoàn may gia công lớn lắm cùng đứng tên chữ M cạnh tranh nhau quyết liệt! Một bên là của thằng Ph với cái G. người tỉnh này, thế mà cứ có tin đồn lao xao là đằng sau nhiều “sếp” đứng lắm, ai chứ doanh nghiệp như bọn tôi quá biết là ủng hộ thì có thể, chứ chả có “sếp” nào ném tiền vào cái ngành may mặc này, đơn giản là suốt ngày bị kiểm toán quốc tế, có “sếp” nào muốn bị kiểm toán đâu? Bên kia là ông tây người Úc, sống ở Hà Nội đã mấy chục năm rồi, ngành may ai cũng biết…”



Quá tò mò về câu chuyện Thái Bình này, cũng xin nói là tôi có làm công việc tư vấn đầu tư cho người nước ngoài một số năm trước kia nên cũng phần nào đoán ra được vấn đề. Trở về Hà Nội tôi không khó gì để được bên ngoại giao làm quen với nhân vật người Úc này – ông Nicholas Stokes (hay thường gọi là ông Jef) – một người đàn ông đã đứng tuôi, cao gầy, tự giới thiệu là đã ăn chạy từ lâu nhưng vẫn chưa bỏ được thuốc lá và rượu vang, rất cởi mở đúng với phong cách người Úc. Khi tôi hỏi về câu chuyện “2 chữ M” ông chưa kể lể gì cả, mà bật cho tôi xem một bộ phim phóng sự, bộ phim rất dài nói về việc hình thành 2 tập đoàn may mặc này. Một bộ phim mà theo Jef thì ông đã đầu tư để quay chủ yếu để cho ông ta xem, chứ ít ai được xem lắm – ông sẽ xem nó nhiều lần nữa, xem mãi để nhớ đến những đứa học trò người Việt của ông, đến một đứa học trò tên Ph, đã được tin tưởng yêu quý nhất, rồi đã cướp hết tài sản của ông, ông đau đớn vì sự phản bội một thì đau đớn gấp mười vì không chỉ mình Ph phản bội, mà gần như tất cả! Ông Jef nói vậy để chúng tôi không hiểu lầm là ông oán hận gì con người Việt Nam – ngược lại đấy, ông rất yêu quý đất nước chúng ta và người Việt nói chung, nơi đây ông đã từng gây dựng được sự nghiệp, cả vợ con ông cũng đã gắn chặt với Hà Nội hơn hai chục năm trời – mặc dù càng làm ăn nhiều ở Việt Nam thì ông càng thấy sao mà khó hiểu người Việt thế, ngày càng khó hiểu hơn…

Sang đây làm ăn từ trước cả khi Mỹ xóa bỏ lệnh cấm vận, ông từ con số không đã xây dựng nên một tập đoàn may mặc lớn nhanh như thổi, và sau năm 2000 ông bắt đầu đầu tư vào các nhà máy ở miền bắc. Vì lúc đó luật đầu tư nước ngoài chưa rõ ràng như bây giờ nên ông đã nhờ rất nhiều nhân viên trong công ty của mình đứng tên cổ phần hộ – tất cả họ biết nhau và biết chuyện đó, mặc định hiểu là họ đều làm công ăn lương cho ông chủ Jef, còn cổ phần họ đứng tên là tài sản của ông, sau này họ sẽ chuyển trả lại cho ông. Phải nói là ít có ông chủ nào lại nhân văn và lo cho đời sống các cán bộ và công nhân của mình tốt hơn được Jef, họ đều coi ông như một người thầy, và một người cha. Trong đó có Ph. – người học trò tuy không phải vào tập đoàn sớm nhất nhưng nhanh nhẹn và được ông tin dùng nhiều nhất – đã bằng cách nào đó chuyển cổ phần của nhiều đồng nghiệp vào tên mình, điều mà ông Jef không để ý và cũng chẳng lấy thế làm điều – đó là học trò mình cơ mà! Có lẽ có một sự chuẩn bị “lật đổ” khá lâu dài và cẩn thận mà người biết cuối cùng là ông thầy này. Ông vẫn hiểu cũng như hàng ngàn cán bộ và công nhân hiểu: ông là chủ 100% của tập đoàn Maxport. Thế nhưng…



Kế toán trưởng cũ có lý do nào đó để chuyển ra nước ngoài định cư, còn công ty kiểm toán quốc tế hàng đầu vào cuối năm 2015 bỗng dưng không chịu xác nhận Jef là chủ doanh nghiệp này nữa, bởi trên thực tế giấy tờ thì cố đông lớn nhất là Ph. mới đúng. Ngày 08/4/2016 là một ngày khó quên đối với Jef và rất nhiều nhân viên hội sở chính ở Hà Nội: khi đó Jef đang vắng mặt, thì trong giờ làm việc tại văn phòng Hà Nội đổ xuống mấy xe gồm có Ph, và hơn chục nhân viên bảo vệ đi từ Thái Bình lên, đằng đằng sát khí. Lấy quyền hạn của Tồng giám đốc Ph. ra lệnh đuổi ngay và luôn cô kế toán trưởng mới, không những thế mà cấm tất cả những người có mặt trong văn phòng sử dụng đến điện thoại, lập tức niêm phong hết mọi máy móc, hệ thống quản lý doanh nghiệp, tất tật – coi như từ đấy tất thảy đều thuộc về Ph, còn ông Jef thì có lệnh cấm cửa, không được đặt chân vào cái nơi ông đã mất hai mươi năm để chăm sóc từng cái cây, viên đá – chính là cái nơi mà ông vừa chiếu cho chúng tôi xem bộ phim về mình đây.

“Tất cả đều phản ông à?” – tôi hỏi mà không mong đợi một câu trả lời tốt đẹp. “Không, có một người anh em Việt Nam duy nhất đứng tên hộ tôi 10% đã đồng ý trả lại cho tôi vô điều kiện” – Jef trả lời và tôi mới để ý, ông khá hay dùng từ “người anh em” khi nói đến những nhân viên, những học trò người Việt của mình. Và ông nói thêm không giấu được niềm tự hào: ”Rất nhiều người cũ nay vẫn làm cho tôi, còn nhiều người không theo nghề nữa nhưng chúng tôi vẫn gặp nhau thường niên để kỷ niệm, như những người anh em trong một gia đình lớn Maxport!”.

Tôi thực sự ái ngại khi doanh nhân nước ngoài nói tới việc bị những “người anh em” Việt Nam lấy đi mất 90% tài sản với một phong cách có lẽ chỉ có ở Nga những năm 90 mới tồn tại như vậy. Như hiểu được sự băn khoăn của tôi, Jef kể rằng tiếp sau đó ông với Ph chia đôi số nhà máy không phải bởi “lòng tốt” của kẻ phản bội, mà ông đã phải mua lại khá đắt 40% tài sản của chính mình. Về phía Ph, người mà từ nay ông hay gọi là “the devil brother” thì đó là nhu cầu tài chính để vận hành khối tài sản cướp được, về phía ông Jef đó là nghĩa vụ đối với khách hàng quốc tế không thể không thực hiện dù bằng bất cứ giá nào. Và thế là nảy sinh ra 2 tập đoàn may gia công hàng thể thao, cùng với logo có chữ M – ngay cái logo này cũng là thứ mà ông thầy Jef đã bị cướp trắng!

“Thế ông đã kiện cáo những đâu rồi?”. ”Tôi đã mất rất nhiều chi phí cho các luật sư, nhưng họ đã và đang đánh giá điều kiện pháp lý chưa đủ để thắng kiện”. “Đại sứ quán, bộ ngoại giao nước Úc có giúp gì ông không?”. “Họ rất biết tôi và tin vào lẽ phải của tôi, nhưng họ coi đây là quan hệ dân sự giữa tôi và một nhóm người Việt, họ chúc tôi may mắn, và tôi phải tự lo đứng lên ở chính nơi tôi đã gục ngã!”. ”Ống sẽ vẫn theo đuổi công lý chứ?”. ”Tất nhiên, tôi sẽ chiến đấu vì công lý chứ không phải là vì tiền bạc nữa, sẽ bằng những cách quân tử nhất để lấy lại những thứ vốn là mồ hôi nước mắt của tôi, không, của cả những người anh em Việt Nam của tôi nữa! Tôi muốn cho những người Việt Nam một bài học, kể cả những người anh em rất tốt của tôi, kể cả những kẻ đã làm hại tôi, không chỉ riêng Ph đâu, rằng tài sản cướp được sẽ chỉ mang tới cho họ phiền toái, nhục nhã và thất bại mà thôi… ”.

Thế là chỉ vì chuyến đi dạo chơi Thái Bình mà vô tình tôi lại được chứng kiến một câu chuyện về “người Việt xấu xí” nữa. Người ta sẽ còn quay lại mổ xẻ vấn đề này rất nhiều, và lẽ đời tôi vẫn tin rằng “thiên bất dung gian” thôi. Nếu những bạn FB của tôi đọc bài này mà có ai quen biết với những nhân vật như Ph, như cô G, anh H – những người đã là cổ đông trên giấy của doanh nghiệp lớn của ông Jef – thì xin hỏi họ một câu thôi, hoặc đề nghị họ chia sẻ bí quyết làm giàu, vì sao đang chỉ là những nhân viên quản lý bình thường ở một công ty may mặc gia công họ lại bỗng dưng sau chỉ vài năm lại có được tài sản khổng lồ mỗi người mấy chục triệu đô la như vậy? Thiên tài đầu cơ chứng khoán, gặp may khi buôn đá đỏ, bán thiên thạch hay buôn chổi đót, chạy xe ôm ngoài giờ? Mỗi người trong bọn họ sẽ có một câu chuyện rất hay và bổ ích chứ nhỉ, và nếu họ không chia sẻ cùng chúng ta, thì sẽ có người kể tiếp về cuộc phiêu lưu “làm giàu không khó” của họ đấy…

(FB Nam Nguyen)